دوشنبه 18/06/1387
 
 
    مافی چاپ و بڵاو کردنه‌وه‌ی ئه‌م به‌رهه‌مه ته‌نیا هی وه‌رگێڕه‌ و که‌س بۆی نییه‌ به‌  بێ ئیجازه‌ی وه‌رگێڕ(محه‌مه‌د ره‌مه‌‌زانی)‌ ، له‌ هیچ کوێیه‌ک و له‌ هیچ جێیه‌ک چاپ و بڵاوی بکاته‌وه‌ .  
 
 
 
بانگه‌وازی وه‌رگێڕ:
 
خوا یار بێ رۆمانی یوولیسز به‌ ته‌واویی ده‌که‌مه‌ کوردی . تکا له‌ خوێنه‌رانی کورد له‌ ناو وڵات و ده‌ره‌وه‌ی وڵات ده‌که‌م : 1- بیر و رای خۆیان سه‌باره‌ت به‌م وه‌رگێڕانه‌ی من ده‌رببڕن . 2- ئه‌گه‌ر سه‌رچاوه‌ی ئینگلیسییان پێ شک دێ ( ئه‌و کتێبانه‌ی له‌سه‌ر رۆمانی یوولیسز نووسراون ) بۆم به‌ڕێ که‌ن خوا ده‌ست به‌ عه‌مرتان بگرێ !‌
   به‌م سێ شێوه‌یه‌ پێوه‌ندی له‌ گه‌ڵ من ده‌گرن( دڵی خۆتان سه‌رپشک که‌ن ) :
2- tel : 0441- 3836482
3- ایران – ارومیه‌ - فلکه‌ آبیاری – اول خیابان صفا – کوچه‌ اول استانداری -  سمت راست سومین پلاک از آخر- منزل محمد رمضانی تلفن 3836782

 
 
 
یوولیسز1
 
جێیمزجۆیس2
 
وه‌رگێڕان له‌ ئینگلیسییه‌وه‌: محه‌مه‌د ره‌مه‌زانی
 
 
 
 
 
 
 
 
1- Ulysses رۆمانی "یوولیسز"  یان وه‌کی له‌ ناو رووناکبیرانی ئێراندا ناسراوه‌ "ئۆلیس" ؛ گه‌وره‌ترین رۆمانی سه‌ده‌ی بیسته‌مه‌ . - وه‌رگێڕ .
2-James Joyce (1941 -1880) نووسه‌ری پایه‌به‌رزی ئیر‌له‌ندی ، داهێنه‌ری تێکنیکیfree association ( ته‌داعی ئازاد ) هه‌ر ئه‌و تێکنیکه‌ی له‌ سینه‌مادا به‌ شێوه‌ی فلاش به‌ک  flash back که‌ڵکی لێ وه‌رده‌گیرێ . ناوی دیکه‌ی ئه‌م تێکنیکه‌ی جۆیس دای هێنا stream of conscience  ؛ یانی "جه‌ره‌یانی سه‌یالی زه‌ین "ه‌ – وه‌رگێڕ
 
 
 
11
 
 
 
                                    باک مۆلیگن2ی گۆشتنی به‌ته‌شریفات ، هاته‌ سه‌ر پلیکانه‌کان ، هه‌ڵگری3 پیاڵه‌یه‌ک سابووناو  بوو و ئاوێنه‌یه‌ک و تیخ و ده‌زگای ریش تاشینی وا له‌ سه‌ر دانابوو  وه‌ک  خاچ که‌وتبوونه‌ سه‌ریه‌ک . به‌رگێکی زه‌ردی هاودامانی که‌مه‌ر ئاواڵه‌ی له‌ به‌ردا بوو ، شنه‌ی ئه‌هوه‌ندی به‌یان هه‌وایه‌ک به‌لای پشتییه‌وه‌ گیرساندبۆوه‌. پیاڵه‌که‌ی هه‌ڵێنا و به‌ ده‌نگ گوتی4:
                 5  _ Inroibo ad  altare Dei   
 
 
 
 
 
1- تێلێماکووس  Telemachusناوی به‌شی یه‌که‌می رۆمانی "یوولیسز" ه‌ . شوێنی ده‌ست پێکردنی یوولیسز : بورجی مارتێلۆMartello Tower   له‌ به‌شی سه‌ندیکۆڤ Sandicov  له‌ په‌نای که‌نداوی دووبلیین Dublin bay   له‌ حه‌وت مایلی جه‌نوبی - ‌غه‌ربی نێوه‌راستی شاری دووبلیین ، پێته‌ختی ئیرله‌نده . کاتی ده‌ست پێکردنی رۆمانه‌که‌ : کاتژمێر 8ی به‌یانی ، پێنج شه‌مبه‌ ، 16ی ژوئه‌نی 1904   .
2-                           Buck Mulligan
3- نووسه‌ر به‌ دانسته‌ وشه‌ی bear  به‌ کار ده‌با که‌ وشه‌یه‌کی پڕ له‌ مه‌تانه‌ت و ته‌شریفاته‌ و  هۆیه‌که‌شی ئه‌وه‌یه‌ ئه‌م کاراکته‌ره به‌ شێوه‌ی ته‌شریفاتی ئایینی ، هه‌ڵبه‌ت به‌ تیز و گاڵته‌جاڕییه‌وه‌ نه‌ک به‌ بڕوایه‌کی ڕاسته‌قینه‌وه‌ ، ڕۆژ ده‌ست پێده‌کا . بۆیه‌ له‌ کوردییه‌که‌یدا له‌ بری ئه‌وه‌ی بڵێم : " پیاڵه‌یه‌ک سابووناوی پێ بوو " ، به‌ زمانێکی ڕه‌سمیی ده‌ڵێین : " هه‌ڵگری سابووناو بوو " . جۆیس به‌ دانسته‌ له‌ وشه‌ی carry که‌  له‌ چاو  ,  bear وشه‌یه‌کی ئاساییه‌ ،که‌ڵک وه‌ر ناگرێ . - وه‌رگێڕ‌
4- ئه‌م کرداره‌ی وه‌ک هی قه‌شه‌کان ده‌چێ که‌ رێ و ره‌سمی ئایینی به‌ڕێوه‌ ده‌به‌ن . - وه‌رگێڕ
5- واته‌ : " ئه‌من بۆ مێحرابی خودا ده‌چم . " قه‌دیم قه‌شه‌ی کلێسه‌ی کاتۆلیکی رۆمی له‌ سه‌ره‌تای رێ و ره‌سمی  عیشای ره‌ببانی ،  یانی Mass دا ئه‌م رسته‌یه‌ی ده‌گوت .
 
1

    
 
 
                                   وێستا. چاوی به‌ ناو  تاریکیی پلیکانه‌ مارپێچییه‌کاندا زیت کرده‌وه‌ و به‌ ده‌نگێکی ناهه‌مواره‌وه هه‌رای کرد:
                 وه‌ره‌ کینچ1 ، یه‌سووعی2 به‌دفه‌ڕ .
 
                 به‌ ته‌شریفاتێکه‌وه هاته‌ به‌ره‌وه‌ و  به‌ ده‌وری سه‌کۆی خڕی تفه‌نگ له‌ سه‌ردانانه‌که‌‌دا سه‌رکه‌وت . چاوی به‌ وڵاتدا گێڕا و به‌ مه‌تانه‌ته‌وه‌ سێ جاران دۆعای خوێند به‌ سه‌ر بورجه‌که‌دا و به‌ سه‌ر شینایی ده‌وروبه‌ردا و به‌سه‌ر ئه‌و که‌ژ و کێوانه‌ی  تازه‌ خه‌ریک بوو خه‌به‌ریان ده‌بۆوه ‌. پاشان هه‌ر که‌ چاوی به‌ ستێفێن دۆدالۆس3 که‌وت ، کوڕنشێکی له‌ به‌ر کرد و به‌ په‌له‌ وێنه‌ی خاچی له‌ حه‌وادا کێشاوه‌ و وشه‌کانی له‌ بن لێو و نێو گه‌روودا  ده‌گوت و سه‌ری بۆ لای وی ده‌چه‌مانده‌وه‌. ستێفێن دۆدالۆس ، ناقایل و خه‌واڵوو ، هه‌ردووک باسکی دان به‌ سه‌ر نه‌رده‌ی پلیکانه‌کاندا و نیگایه‌کی سارد و سڕی بڕیه‌ ئه‌و قیافه‌یه‌ی دۆعای به‌سه‌ر ئه‌مدا ده‌خوێند و ده‌م و چاوی درێژی وه‌ک هی ئه‌سپ ده‌چوو و قژی کاڵی وه‌ک هی قه‌شه‌کان نه‌تاشرابوو4 و نه‌خش و نگار و ره‌نگی مووی سه‌ری له‌ فنده‌قی کاڵ ده‌چوو .
                             باک مۆلیگن له‌ بن ئاوێنه‌که‌وه‌ ، تیژ چاوێکی لێ کرد و چوست و چالاک سه‌ری پیاڵه‌ی داپۆشی.
                 به‌ ناخۆشییه‌وه‌ گوتی:        
                 _ با بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ سه‌ربازخانه‌.
 
 
 
1- Kinch ( له‌ زمانی ئیرله‌ندیدا به‌ مانای  " ده‌مه‌ چه‌قۆ" یه‌ )
2- Jesuit   ( فیرقه‌یه‌ک له‌ خاچ په‌رستان )
3- Stephen Dedalus    قاره‌مانی چیرۆکه‌ به‌ناوبانگه‌که‌ی جۆیسه‌ به‌ ناوی " وێنه‌ی هونه‌رمه‌ند له‌ تافی لاویدا ".  لێره‌دا به‌ شێوه‌یه‌کی هێمایی تێلێماکی Telemac کوڕی ئۆدیسه‌  Odysse  پاڵه‌وانی چیرۆکه‌که‌ی هۆمیره‌ له‌  یۆنانی کۆندا . - وه‌رگێڕ
4- قه‌شه‌کانی کاتۆلیک تووکی ته‌پڵی سه‌ریان ده‌تاشی و ده‌وروبه‌ره‌که‌یان ده‌هێشته‌وه‌ . - وه‌رگێڕ
 
2

 
 
                 پاشان به‌ ده‌نگێکی وه‌ک هی قه‌شه‌کان:
                             _ چونکه‌ ، ئه‌ی خۆشه‌ویستم ، ئه‌مه‌ شتێکی به‌ڕاستی داده‌ عیسایانه‌یه1 : له‌ش و رۆحه‌ ، خوێن و برینه2 . تکایه‌ مووسیقای له‌سه‌ره‌خۆ لێده‌ن. ئاغایان ، چاو بقووچێنن . وچانێک بگرن‌ . تۆزێك خۆ به‌و  گۆ   سپییه‌ چکۆلانه‌وه‌ ماندوو که‌ن . هه‌مووتان بێده‌نگ بن.
                 چاوی به‌ره‌و ته‌نیشتی زیت بۆوه‌ و فیتوویه‌کی درێژ کرده‌وه‌ که‌ هه‌را له‌ یه‌کێک بکا و پاشان کڕ بوو  و  گوێ قوڵاغ وێستا . ددانه‌ رێکه‌ سپییه‌کانی له‌ چه‌ند جێوه‌ به‌ شه‌وقی زێڕی سه‌ریان ده‌بریسکانه‌وه . ‌ کریسۆستۆمۆس3 .  دوو فیتووی توند و تیژ وڵامی داوه‌ و  شه‌قڵی بێده‌نگیی شکاند . 
                             چوست و چالاک هه‌رای کرد :
                             _ سوپاس ، دۆستی له‌مێژینه‌م . زۆر باشه‌ ئاده‌ی بێ زه‌حمه‌ت باوه‌شێنه‌که‌ بکووژێنه‌وه‌.
 
 
 
 
 
 
 
 
1 – باک مۆلیگن به‌ تیز و گاڵته‌وه‌ ده‌ڵێ :  داده‌ عیسا . لاسایی قه‌شه‌کان ده‌کاته‌وه‌ که‌ مه‌ڕاسمی عیشای ره‌ببانی به‌ڕیوه‌ ده‌به‌ن . - ده‌قی ئینگلیسی
2- هێمایه‌ بۆ ئینجیلی مه‌تا ، ئایه‌ی 26  هه‌تا 28 که‌ عیسا ده‌ڵێ : " له‌م نانه‌ بخۆن ، ئه‌وه‌ له‌شی منه‌ و له‌م شه‌رابه‌ بخۆنه‌وه‌ ، ئه‌وه‌ خوێنی منه‌ ." باک مۆلیگن به‌ گاڵته‌ لاسایی ئه‌م فه‌رمایشانه‌ی عیسا ده‌کاته‌وه‌ که‌ له‌ ئاخر شێوی خۆی به‌ شاگرده‌کانی گوت .
 3 – Chrysostomos . وشه‌یه‌کی‌ یۆنانییه یانی " ده‌م و ددان زێڕین " . ناوی دوو وتاربێژی یۆنانی کۆنه‌ یه‌کیان دیۆن کریستۆسمۆس ( ده‌وروبه‌ری 50 تا 117ی زایینی ژیاوه‌ )‌ ئه‌وی دی حه‌زره‌تی یوحه‌ننا کریستۆسمۆس ( ده‌وروبه‌ری 345 تا 407 ی زایینی ژیاوه‌ ) و یه‌که‌م قه‌شه‌ی کلیسایه‌ . - ده‌قی ئینگلیسی
 3
 

 
                               
                   قه‌ڵه‌مبازێکی به‌ سه‌ر سه‌کۆکه‌دا لێدا و نیگایه‌کی مه‌تینی بڕیه‌ ستێفێن که‌ ده‌یڕوانییه‌ ئه‌م و  ته‌شک و داوێنی داکه‌وتووی به‌رگه‌ هاودامێنه‌که‌ی کۆکرده‌وه‌ و له‌ ده‌وروبه‌ری هه‌ردووک لاقی هاڵاند . ده‌م و چاوی گۆشتنی که‌ که‌وتبووه‌ به‌ر سێبه‌ر و ئه‌و چه‌ناگه‌ شکڵ هێلکه‌ییه‌ی عیسانی ده‌خسته‌وه‌ بیر ئۆسقۆفێک ، پشتیوانی هونه‌ر له‌ سه‌ده‌کانی ناوه‌ڕاست . بزه‌یه‌کی خۆش و بێده‌نگ هاته‌ سه‌ر لێوی.
                 به‌ که‌یف خۆشییه‌وه‌ گوتی:
                _ کوڕه‌ وه‌ره‌ پێبکه‌نه‌ . تماشا ئه‌و نێوه‌ قۆڕه‌ی تۆ ، ئه‌م نێوه‌ کۆنه‌ یۆنانییه‌ی1 تۆ.
                 به‌ گاڵته‌وه‌ و به‌ شێوه‌یه‌کی دۆستانه‌ ، قامکی بۆ دۆدالۆس ڕاداشت و به‌ره‌و نه‌رده‌ی باڵکۆنه‌که‌  هه‌نگاوی نا  و  له‌ بنه‌وه‌ ده‌کوڵی . ستێفێن دۆدالۆس هه‌نگاوی نا و به‌ شه‌که‌تییه‌وه‌ تا نیوه‌ی ڕێگا به‌ شوێنیدا هات و  چوو له‌ سه‌ر لێواری سه‌کۆی تفه‌نگ له‌ سه‌ردانانه‌که‌ بۆی دانیشت و چاوی بڕیبووه‌ ئه‌م  که‌ ئاوێنه‌که‌ی به‌ قیته‌وه‌  دانا و فڵچه‌که‌ی له‌ سابووناوه‌که‌ هه‌ڵکێشا و مل و ڕوومه‌تی له‌ که‌ف گرت.
                 باک مۆلیگن هه‌ر به‌و ده‌نگه‌ پڕ نه‌شه‌یه‌وه‌ له‌ سه‌ری ڕۆیی:
                             _ کوڕه‌ نێوی منیش هه‌ر قۆڕه‌ : مه‌له‌کی2 مۆلیگن . ده‌بێته‌ دوو وشه‌ی سێ بڕگه‌یی . به‌ڵام هه‌ر وه‌ک نێوێکی یۆنانی ده‌چێ ، ده‌نا  نا ؟ هه‌ر وه‌ک نێره‌ ئاسکی3 به‌ر تاو سه‌ر سم ده‌دا . من و تۆ  ده‌بێ بچین سه‌رێکی ئاتێن4 بده‌ین . ئه‌گه‌ر بیست پاوند له‌ پوورم هه‌ڵکڕێنم  له‌ گه‌ڵم دێی ؟ 
 
 
 
  
1 – ناوی ''''''''دۆدالۆس "ی مه‌به‌سته‌ . دۆدالۆس ئه‌و سه‌نعه‌تکاره‌ ده‌ست ره‌نگینه‌ بوو که‌ بوودڕێکی پێچه‌ڵاوپێچی بۆ مینۆس شا King Minos  ساز کرد که‌ گای مینۆتۆرMinotaurی  تێدا ببه‌ستێته‌وه‌ . دۆدالۆس له‌ دار و ته‌خته‌ مانگایه‌کی بۆ مه‌له‌که‌ پاسیفایی Pasiphae درووست کرد که‌ له‌ جوانه‌گایه‌کی زۆر باشی چاک کات و ئه‌مه‌ بوو به‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ مینۆس شا له‌ دۆدالۆس به‌ قیندا بکه‌وێ و خۆی و ئیکارۆس  Icarusی کوڕی له‌و بوودڕه‌ پێچه‌ڵاوپێچه‌دا زیندانیی بکات . دۆدالۆس به‌ مۆم باڵ و په‌ڕی بۆ خۆی و کوڕه‌که‌ی ساز کرد و پێی هه‌ڵفڕین بۆ ئاسمان . دۆدالۆس نه‌جاتی بوو ، به‌ڵام ئیکارۆسی کوڕی هێنده‌ له‌ رۆژ نزیک بۆوه‌ ، باڵه‌ مۆمه‌کانی تواوه‌ و زرم که‌وته‌ ناو ده‌ریا و خنکا . ( بڕوانه‌ به‌شی Metamorphoses   ، یانی هاڵوگۆڕی جه‌سته‌یی ، نووسراوه‌ی ئۆوید Ovidی شاعیری یۆنانی کۆن ، به‌شی هه‌شت ) . - ده‌قی ئنگلیسی
2 – Malachi  مه‌له‌کی به‌ زبانی عیبری یانی " پێغه‌مبه‌ر " . حه‌زره‌تی مه‌له‌کی پێغه‌مبه‌رێکه‌ ناوی له‌ ته‌وراتدا هاتووه‌ و هاتنی ئه‌لیاس پێغه‌مبه‌ری پێشبینی کردبوو .  - ده‌قی ئینگلیسی  .
 3 – وشه‌ی باک له‌ ئینگلسیدا به‌ مانای نێره‌ ئاسک یان که‌روێشکی نێره‌ . - وه‌رگێڕ
 4 – Atens   شاری ئاتێن پێته‌ختی یۆنان .
 
4
 
 

                
                 فڵچه‌ ڕیشه‌که‌ی دانا و به‌ که‌یف خۆشییه‌وه‌ له‌ کوڵی پێکه‌نینی دا و یه‌ک به‌ خۆی:
                 _ قه‌ت ئه‌وه‌ ڕیگام له‌گه‌ڵ داده‌گرێ ؟ ئه‌م یه‌سووعییه‌ کۆپه‌ی کرمانجه‌.
                     کڕ بوو ، زۆر به‌ زه‌ریفیی ملی له‌ ڕیش تاشین نا.
                      ستێفێن بێده‌نگێکی گازی کرد :
                       _ ئه‌رێ مۆلیگن ؟
                       _ به‌ڵێ ، گیانه‌که‌م .
                          _ هاینز1  ، چه‌ندی دی له‌م بورجه‌دا ده‌مێنێته‌وه‌ ؟  
                             باک مۆلیگن به‌ لای شانی ڕاستیدا لای کرده‌وه‌ و ڕوومه‌تی تاشراوی ده‌رکه‌وت.    
                      باک بێ پێچانه‌وه‌ کوتی :  
                 _ ئای خودایه‌ ئێسکی گرانه . ‌ ساکسۆنێکی2 بێ زه‌رافه‌ته‌ . وه‌ک نه‌جیم زاده‌یه‌کت ناخوێنێته‌وه‌ .  خودا هاوار له‌ ده‌ست ئه‌م ئینگلیسییه‌ خوێن خۆرانه‌ . له‌ به‌ر پووڵداری و هه‌زم نه‌کردنی خۆراک له‌وانه‌یه شه‌ق به‌رن . ئه‌مه‌ چییه‌  ئاغا له‌ ئاکسفۆرده‌وه‌ هاتووه‌ . وه‌ڵڵا دۆدالۆس ئه‌وی ته‌ربیه‌تی ئاکسفۆرده‌ به‌ڕاستی ئه‌تۆ هه‌ته‌ . ئه‌و له‌ تۆ ناگا . هه‌ر ئه‌و نێوه‌ی من  له‌سه‌رم داناوی پڕ به‌ پێستته‌ : کینچ یانی ده‌مه‌چه‌قۆ .
                               به‌ زه‌ریفیی به‌ربووه‌ تاشینی ڕیشی .
                               ستێفێن گوتی :
                             _ شه‌وگاری دوێ شه‌و  وڕینه‌ی به‌ پڵینگی ڕه‌شه‌وه‌و کرد . فیشه‌کدانه‌که‌ی له‌ کوێیه‌ ؟
                             مۆلیگن گوتی :
                             _ کوڕه‌ شێته‌ خۆڵ وه‌سه‌ره‌ . زۆر ترسای ؟
 
 
 
1 – Haines
2- Saxon   ره‌گه‌زی ئینگلیسییه‌کان .
 
5

              
                          ستێفێن ترس دای گرته‌وه‌ و قورس و قایم گوتی :
                       چۆن نه‌ترسام ؟ من شه‌و به‌ تاریکی له‌ په‌نای عیسانێک ڕاکشابم که‌ نه‌یناسم و له‌ په‌ستا له‌ خه‌وه‌که‌یدا وڕینه‌ به‌ پڵینگی ڕه‌شه‌وه‌ بکا  و بلۆرێته‌وه‌ . تۆ ئه‌و پیاوانه‌ت له‌ خنکانی ناو ئاو نه‌جات دا . به‌ڵام ، خۆ من پاڵه‌وان نیم . ئه‌گه‌ر ئه‌و لێره‌ ده‌مێنێته‌وه‌  ، ئیدی من لێره‌ نابم .
                             باک مۆلیگن به‌ نێوچاوانێکی گرژه‌وه‌ ڕوانییه‌ که‌فی سه‌ر تێخی ده‌زگای ڕیش تاشینه‌که‌ی . له‌وشوێنه‌وه‌ی قوونی دادابوو خۆی فڕێدا خورێ و به‌ په‌له‌پڕووزێ به‌ر بووه‌ گه‌ڕان به‌ ناو هه‌ر دووک گیرفانی شارواڵه‌که‌یدا :
                 یه‌ک به‌خۆی :
                 _ ده‌ی غار ده‌ .
                هاته‌ به‌ر سه‌کۆکه‌ و ده‌ستێکی کرد به‌ گیرفانی سه‌ره‌وه‌ی ستێفێندا و گوتی:
              _   ئاده‌ی ده‌سره‌ی لووت سڕینه‌که‌تم ده‌یه‌ با خۆتراشه‌که‌ی پێ بسڕم .
                             ستێفێن لێ گه‌ڕا  ئه‌م ، ده‌سره‌یه‌کی پیسی گنج و لۆچ ده‌رکێشێ و به‌ دانسته‌ گۆشه‌یه‌کی بگرێ و له‌ به‌ر چاوان ڕایگرێ .  باک مۆلیگن به‌ زه‌ریفی تێخی خۆتراشه‌که‌ی سڕی . پاشان له‌ ده‌سره‌که‌ زیت بۆوه‌ و گوتی :
                 ده‌سره‌ی چڵم سڕی شاعیر . ئائه‌مه‌یه‌ ڕه‌نگی هونه‌ریی تازه ‌ لای شاعیرانی ئیرله‌ندیی خۆمان : سه‌وزی وه‌ک چڵم . له‌وانه‌یه‌ بزانی تامیشی چۆنه‌ ، وانییه‌ ده‌نا ؟
                 دیسان چۆوه‌ سه‌ر نه‌رده‌ی باڵکۆنه‌که‌ و چاوی بڕیه‌ که‌نداوی دوبلیین و قژی له‌ ڕه‌نگی به‌ڕووی کاڵی هه‌وایه‌ک ده‌له‌راوه‌ .
                             له‌ سه‌ره‌خۆ گوتی : خوا هاوار ، ئه‌م ده‌ریایه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ ئه‌ڵجێ1 ناوی ناوه‌ : دایکی مه‌زن و مێهره‌بان ؟  ئه‌و ده‌ریای له‌ ڕه‌نگی چڵم . ئه‌و ده‌ریای پێستی گونان توند و ته‌نگ ده‌کا . Epi oinopa pontoon2
 
 
 
 
1– Algy  شاعیری ئینگلیسی به‌ ناوی ئه‌ڵجێرنۆن چارلز سوین برن Algernon Charles Swimburne  (1909 – 1837 ) خاوه‌نی دیوانی شێعری " سه‌رکه‌وتنی زه‌مان " . ئه‌م به‌یته‌ شێعره‌ له‌و کتێبه‌دایه‌ که‌ ده‌ڵێ : " ئه‌ی دایکی مه‌زن و مێهره‌بان  ...  ئه‌ی ده‌ریا .  - ده‌قی ئینگلیسی                                                                                                                                                              2- ئاوه‌ڵناوێکه‌ هۆمێر بۆ ده‌ریای به‌ کار هێناوه‌ و ده‌ڵێ به‌سه‌ر " ده‌ریای ره‌نگ توندی شه‌ڕابی دا  . "  - ده‌قی ئینگلیسی
 
6

              
              ئاه ، ئه‌ی دۆدالۆس ، ئه‌ی یۆنانییه‌کان . من ده‌بێ زمانی یۆنانیت فێرکه‌م . ده‌بێ ئه‌و شتانه‌ به‌زمانی ئه‌سڵییه‌که‌ی بخوێنییه‌ووه‌. Thalatta! Thalatta!1 ده‌ریا دایکی مه‌زن و مێهره‌بانی مه‌یه‌ . وه‌ره‌ بیبینه‌ .
                 ستێفێن قرچه‌پێ هه‌‌ستا و به‌ره‌و نه‌رده‌ی باڵکۆنه‌که‌ چوو . خۆی دا به‌سه‌ر نه‌رده‌که‌دا  و نیگای شۆڕ کرده‌وه‌ بۆ نێو ئاوه‌که‌ و به‌ سه‌ر پاپۆڕی پۆستیدا که‌ به‌ زارکی کینگزتاوندا2 ده‌ڕۆیی .
‌                 باک مۆلیگن گوتی :
                 _ دایکی به‌ ده‌سه‌ڵاتی ئێمه‌ .
                 له‌ پڕ چاوی گه‌وره‌ی له‌ گه‌ڕانی به‌ سه‌ر ده‌ریادا به‌ره‌و ده‌م و چاوی ستێفێن وه‌رسووڕاند . گوتی:
                 _ پوورم واده‌زانێ تۆ دایکتت کوشتووه‌ . بۆیه‌  نایه‌ڵێ له‌ گه‌ڵت بگه‌ڕێم .
                 ستێفێن به‌ خه‌فه‌ته‌وه‌ گوتی :
                 _ یه‌کێک کوشتوویه‌تی ، ئیدی .
                 باک مۆلیگن گوتی :
                    ده‌رکت به‌ قوڕه‌ گیرێ ، کینچ ، ئه‌و دایکه‌ت ئاوا له‌ سه‌ره‌مه‌رگدا لێت پاڕاوه‌ ، ده‌ی خۆ ده‌تتوانی  له‌ به‌ر خاتری ویش بێ چۆک داده‌ی دۆعا بکه‌ی . خۆ منیش به‌ قه‌رای تۆ هایپربۆریه‌نم3 . به‌ڵام بیهێنه‌ به‌ر چاو ، دایکت له‌ ده‌می مردندا لێت بپاڕێته‌وه‌ چۆک داده‌ی و دۆعای بۆ بکه‌ی و تۆش قسه‌ی له‌ عه‌رزی ده‌ی . به‌دفه‌ڕییه‌ک له‌ تۆدا هه‌یه‌ ... 
 
 
 
                                            
 1 – له‌ زمانی یۆنانی کۆندا یانی : ده‌ریا !  ده‌ریا ! ئه‌مه‌ له‌ کتێبی "ئاناباسیس"ی گزێنفۆن (354 – 428 پێش زایینی ) مێژوونووسی یۆنانییه‌وه‌ هه‌ڵگیراوه‌ته‌وه‌ که‌ باسی له‌شکره‌ ده‌ هه‌زار که‌سییه‌ به‌کرێ گیراوه‌که‌ی یۆنان ده‌کا که‌ ئابڵۆقه‌ی ئێرانیان دا و کاتێ گه‌یشتنه‌ ده‌ریا ، وێکڕا هاواریان کرد : ده‌ریا ! ده‌ریا ! - ده‌قی ئینگلیسی
 2- Kingstown ئه‌مه‌ ناوی پێشووی شاری دان لائۆگێر Dun Laoghaire   بوو که‌ ئینگلیسییه‌کان له‌سه‌ریان دانابوو ؛ ئام شاره‌ له‌ لێواری باشووری که‌نداوی دوبلیینه‌ . - ده‌قی ئینگلیسی
3 – hyperborean  یانی "به‌رزتر له‌ خه‌ڵکی ئاسایی" فرێدریک نیچه‌ Friedrich Nietzche   (1900 – 1844 ) فه‌یله‌سووفی ئاڵمانی ئه‌م زاراوه‌ی بۆ ته‌وسیفی ئه‌وانه‌ به‌ کار هێناوه‌ که‌ وه‌ک " ئه‌وپه‌ڕ مه‌رد " له‌ " سه‌رووی خه‌ڵکی ئاسایی"یه‌وه‌ن . (بڕوانه‌ کتێبی " ویستی ده‌سه‌ڵاتداری " (1896) ، دژی عیسا ، به‌شی یه‌ک ) . - ده‌قی ئینگلیسی
 
7

                                 قسه‌که‌ی هه‌ڵپه‌رتاوت و لاڕوومه‌ته‌که‌ی دیکه‌ی به‌ که‌ف خووساند ، بزه‌یه‌کی پڕ مدارا هه‌ردووک لێوی هه‌ڵقرچاند .
                             له‌ به‌رخۆیه‌وه‌ واده‌کا :
                             _ ده‌بووه‌  رێ و ڕه‌سمێکی ئایینی قۆڕ به‌ڵام جوان . کینچ ، ئائه‌وه‌ ده‌بووه‌ جوانترین ڕێ و ڕه‌سمی ئایینی قۆڕ .
                 باک مۆلیگن ڕدێنی تاشی ، پاک و خاوێن ، خورد و ورد ، بێده‌نگ ، جیددی .
                 ستێفێن ئانیشکێکی دابووه‌ سه‌ر به‌رده‌ گرانیته‌ بڕگه‌بڕگه‌که‌  و  به‌ری ده‌ستی نابووه‌ سه‌ر برۆی و چاوی بزبز بڕیبووه‌ لێواری قۆڵی ڕه‌شی ڕزیوی بریقه‌داری باڵتۆکه‌ی . ئێشێک ، که‌ هێشتا ئێشی خۆشه‌ویستیی نه‌بوو ، ژانی خستبووه‌ په‌ڕه‌ی دڵی . دایکی پاش مردن ، بێده‌نگ ، هاتبووه‌ خه‌ونی . له‌شی دافه‌تراوی له‌ ناو کفنی هه‌راوی قاوه‌ییدا بۆنی مێوی مێشه‌نگوین و داری به‌لسانی1 لێ ده‌هات و هه‌ناسه‌ی بێده‌نگ و پڕ گله‌یی که‌ به‌سه‌ر ئه‌ما ده‌چوو ، به‌ حاڵ بێنی خۆڵه‌مێشی ته‌ڕی ده‌دا . به‌ سه‌ر سه‌رقۆڵی شی بۆوه‌یدا چاوی له‌ ده‌ریا بوو که‌ ده‌نگی په‌نای که‌ له‌ تێری ده‌هات ، پێیدا هه‌ڵده‌دا و ده‌یگوت دایکی مه‌زنی مێهره‌بان . ئاڵقه‌ی که‌نداو و هێڵی ئاسمان شلاییه‌کی سه‌وزی بێ نه‌شه‌ و گه‌شه‌ بوو . کاتی سه‌ره‌مه‌رگ کاسه‌یه‌کی چینی سپی لای جێ و بانه‌که‌ی دانرابوو و سه‌فرای سه‌وزی له‌سه‌ره‌خۆ که‌ له‌ جه‌رگی دافه‌تراوی ڕا به‌ ده‌م هێڵنجی پڕ له‌ ناڵینه‌وه‌ ده‌هاته‌ خوارێ ده‌چۆڕانه‌ ناوی .
                 باک مۆلیگن دیسان تێخی خۆتراشه‌که‌ی خاوێن کرده‌وه . به‌ مێهره‌بانییه‌وه‌ گوتی :
                             _ ئه‌ی ، سه‌گ ئه‌ندامی به‌سته‌زمان . ئه‌بێ کراسێک و چه‌ند ده‌سره‌ ده‌ستت ده‌مێ . ئه‌و شارواڵه‌ نیم داشته‌ی پێم دای چۆنه‌ ؟
                 ستێفێن وڵامی داوه‌ :
                 _ به‌ به‌رم ته‌واوه‌ .
                   باک مۆلیگن هوروژمێکی برده‌ سه‌ر به‌تاڵایی ژێر لێوی خواره‌وه‌ی .
 
 
 
 
1 – rose wood
8

                   
                  باک به‌ دڵێکی رازییه‌وه‌ واده‌کا :
                 _ به‌ خوای قۆڕه‌ ، جا وه‌ره‌ عیسان جل و به‌رگی نیم داشت بکاته‌ به‌ر . خودا ده‌زانێ له‌ دوای چ گول و گه‌ڕۆڵێک به‌ جێ ماون . من شاڕواڵێکی جوانم هه‌یه‌ هێڵی باریکی به‌قه‌د موویه‌ک پێدا هاتوونه‌ خوارێ . بیکه‌یته‌ به‌ره‌ت پێیه‌وه‌ بۆشتاغ ده‌بی . بێ شۆخی ده‌ڵێم ، کینچ . که‌ جل و به‌رگی باش بکه‌یته‌ به‌ر ، یه‌کجار ته‌رز و له‌بار ده‌بی .
                 ستێفێن گوتی :
                 _ سوپاست ده‌که‌م . ئه‌گه‌ر ڕه‌نگی خۆڵه‌مێشی بێ ، ناشێ بیکه‌مه‌ به‌رم .
                 باک مۆلیگن رووی ده‌می له‌ ده‌م و چاوی خۆی بوو له‌ ئاوێنه‌که‌دا که‌ گوتی :
                             _ ناشێ بیکاته‌ به‌ری . ئێتیکێته‌ ، بابم ، ئێتیکێت . دایکی ده‌کوژێ به‌ڵام ناتوانێ شارواڵی خۆڵه‌مێشیی له‌ پێ بکات .  
                             به‌ زه‌ریفی خۆتراشه‌که‌ی نووشتانده‌وه‌ و  له‌ سه‌ره‌خۆ به‌ نووکی قامکه‌کانی له‌ پێستی نه‌رم و نۆڵی ده‌م و چاوی دا .  
                             ستێفێن نیگای زیت بۆوه‌ی له‌ سه‌ر ده‌ریا هه‌ڵگرت و گرتییه‌ ئه‌و ده‌م و چاوه‌ گۆشتنه‌ و دوو چاوی نه‌وه‌ستاوی له‌ ره‌نگی دووکه‌ڵی شینی .
                            باک مۆلیگن واده‌کا :
                             _ نه‌فه‌رێک دوێ شه‌ له‌ پاپۆڕه‌که‌دا له‌ گه‌ڵم بوو باسی ده‌کردی ده‌یگوت ده‌ستی شێتیت1 هه‌یه‌ . له‌ شاری دۆتیویل2 له‌ گه‌ڵ کۆناڵی نۆرمان ده‌ژی . ده‌ستی شێتیی .
                             ئاوێنه‌که‌ی له‌ حه‌وادا نیوه‌چه‌رخێک پێدا که‌ شه‌وقی شه‌پۆلان که‌ له‌ به‌ر تیشکی تاو ده‌ترووسکانه‌وه‌ بنوێنێ . دوو لێوی تاشراوی هه‌وایه‌ک هه‌ڵقرچاوی وه‌ پێکه‌نین  که‌وت  و سه‌ری ددانه‌ سپییه‌کانی ده‌بریسکانه‌وه‌ . پێکه‌نین ئه‌ندامی به‌هێز و له‌باری داگرت .
 
 
 
 
1 –   g . p . I ( که‌ ده‌بێته‌ general  paralysis of insane   که‌ به‌سه‌ریه‌که‌وه‌ به‌ مانای شێتییه‌ )  لێره‌دا ستێفێن دۆدالۆس وه‌ک هه‌ملێتی شکسپیر وایه‌ . هه‌ملێت روحیانه‌تی بابی له‌ قه‌ڵای ئێلسینۆرElsinore  ده‌دی  و ستێفێن له‌م بورجه‌دا به‌ خه‌یاڵ روحیانه‌تی دایکی ده‌بینێ . لێره‌دا باک مۆلیگنیش هه‌ر وه‌ک کلۆدیۆسی مامی هه‌ملێت ، به‌ ستێفێن ده‌ڵێ تۆ شێتی . ‌هه‌ر وه‌کی چۆن کلۆدیۆس قودره‌تی له‌ چنگ هه‌ملێت هێنابووه‌ ده‌رێ ، باک مۆلیگنیش قودره‌تی له‌ ده‌ست ستێفێن هێناوه‌ته‌ ده‌رێ . - کتێبی "رۆژی بلووم" Bloomsday Book   ، نووسراوی هه‌ری بله‌مایر Harry Blamire.
2 – Dottiville   
 
9

                  
                                 گوتی :
                               _  جا چاو له‌ خۆت که‌ پیاو زه‌نده‌قی لێت ده‌چێ چ شاعیرێکی .
                              ستێفێن به‌ره‌و پێش چه‌ماوه‌ و روانییه‌ ئاوێنه‌که‌ی وا به‌ره‌و رووی ئه‌م راگیرابوو . درزێکی خواروخێچی پێدا هاتبوو1. تووکی قرژ بوونه‌وه‌ . په‌س ئه‌م و خه‌ڵکی دی ئاوام ده‌بینن . کێ ئه‌م روخساره‌ی بۆ هه‌ڵبژاردم . ئه‌و ئه‌ندامی سه‌گییه‌ی  جڕوجانه‌وه‌ری پیس له‌ خۆ ده‌تارێنێ . وێنه‌م ئه‌مانه‌ له‌ خۆشم ده‌پرسێ .
                            باک مۆلیگن گوتی :
                             _ له‌ هۆده‌ی کڵفه‌ته‌که‌م دزی . زۆری به‌ کار دێ . پوورم هه‌میشه‌ قه‌ره‌واشی ناشیرین بۆ مه‌له‌کی راده‌گرێ . با نه‌که‌وێته‌ داوی وه‌سوه‌سه‌ی ئه‌هریمه‌نییه‌وه2 . ناویشی ئورسوولایه3‌ .
                                کوڵی پێکه‌نین گرتییه‌وه‌ ، ئاوێنه‌که‌ی له‌ به‌ر چاوی زیت بۆوه‌ی ستێفێن لابرد . گوتی:
                             _ کالیبان رقی هه‌ستا که‌ روخساری خۆی له‌ ئاوێنه‌دا نه‌دی4 . ئه‌ی خۆزگه‌ وایلد زیندوو با و ئێسته‌ دیبای .
 
 
1 – Conolly Norman
2 -  ئاوێنه‌ لای ستێفێن هێمایه‌کی شکسپیرییه‌ بۆ هونه‌ر ( له‌ شانۆی هه‌ملێتدا ده‌ڵی : " شانۆ ئاوێنه‌یه‌ک راده‌گرێ به‌رانبه‌ر به‌ سروشت" ) و ئاوێنه‌ی درزبردوو هێمایه‌ بۆ هونه‌ری ئیرله‌ند ( ئه‌مه‌ ئیستیعاره‌ی ئۆسکار وایلده‌ ). - کتێبی رۆژی بلووم 31- دۆعای خواوه‌ندیی ،  ئینجیلی مه‌تتا ، به‌شی 6 ئایه‌ی 13
 3 _  وێده‌چێ به‌ نێوی حه‌زره‌تی ئورسوولاوه‌ کرابێ که‌ یه‌که‌م ژنی پارسای خاچ په‌رستانه‌ و نێوبانگی هه‌یه‌ و پاکداوێنی و سه‌رکرده‌ی یازده‌ هه‌زار باکره‌ی ئه‌فسانه‌ییه‌ . -ده‌قی ئینگلیسی
 4 _ ئیشاره‌یه‌ بۆ پێشه‌کییه‌که‌ی ئۆسکاروایلد Oscar Wilde   (1900- 1854 ) بۆ کتێبی " دۆریان گرێی " ( 1891 ) که‌ ده‌ڵێ : " رقی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م له‌  رئالیزم وه‌ک رقی کالیبان Caliban   وایه‌ له‌وه‌ی روخساری خۆی له‌ ئاوێنه‌دا ده‌دی . رقی سه‌ده‌ی نۆزده‌ له‌ رۆمانتیسم وه‌ک رقی کالیبان وایه‌ له‌وه‌ی که‌ روخساری خۆی له‌ ئاوێنه‌دا نه‌ده‌دی . -ده‌قی ئینگلیسی
10

 
                                     ستێفێن پشتی هێناوه‌ دواوه‌ و قامکی بۆلای ئاوێنه‌که‌ راداشت و به‌ قینه‌وه‌ واده‌کا :
                           _ ئه‌مه‌ هێمای ئیرله‌نده‌ . ئاوێنه‌ی شکاوی قه‌ره‌واشێ .
                 باک مۆلیگن له‌ پڕ قۆڵی له‌ قۆڵی ستێفێن په‌ستاوت و بردی ده‌ورێکی بورجه‌که‌ی پێ لێدا و خۆتراش و ئاوێنه‌که‌ی خنییه‌وه‌ گیرفانێکی و خڕڕه‌ و ته‌قه‌یان ده‌هات .
                 به‌ مێهره‌بانییه‌وه‌ گوتی :
                             _ خوا هه‌ڵناگرێ قه‌ڵست که‌ن ، کینچ ، توخوا چیم گوت ؟ خودا شاهیده‌ تۆ له‌ هه‌موویان به‌ غیره‌ت تری .
                             ئه‌وه‌ دیسان خۆی لادا . ئه‌و له‌ نێزه‌ی هونه‌ری من ده‌ترسێ و منیش له‌ نێزه‌ی وی . له‌و قه‌ڵه‌مه‌ ئاسنه‌ سارد و سڕه‌ .
                 _ ئاوێنه‌ شکاوی قه‌ره‌واشێ . ئه‌م قسه‌یه‌ به‌و گامێشه‌ی خوارێ بڵێ و داوای گینییه‌کی1 لێ بکه‌ . که‌لاکی له‌ به‌ر پووڵداریی بۆگه‌نی دێ ، که‌چی به‌ نه‌جیمزاده‌ت نازانێ . براده‌ره‌ له‌مێژینه‌که‌ی بۆ خۆی قوتووی ته‌نه‌که‌ی به‌ دروست کردن ده‌دا  ، ده‌رمانی ره‌وانیی تیده‌کردن ، ده‌یفرۆشت به‌ زوولووه‌کان2 یان ئه‌م یان ئه‌و ده‌ست بڕ و گوێ بڕ . ئای کینچ بێتوو من و تۆ پێکه‌وه‌ کار بکه‌ین کارێکمان بۆ ئه‌م جزیره‌یه‌ پێ ده‌کرا . ده‌مانکرده‌ هێلێنی3 .
                      قۆڵی کره‌نلی4 ، قۆڵی ئه‌م .
 
 
 
1- Guinea پووڵێکی قه‌دیمی ئینگلیس که‌ ده‌بووه‌ 21 شیلینگ – وه‌رگێڕ
2 – Zulu خه‌ڵکی کوازوولوو kwazulu ی باشووری ئه‌فریقا _ وه‌رگێڕ
3 – مه‌تیوو ئارنۆلد Mathew  Arnold  ( 1822 – 1888 ) له‌ کتێبی " فه‌رهه‌نگ و ئانارشیی " culture and anarchy  دا  ده‌ڵێ فه‌رهه‌نگی رۆژاوا دوو هێزی دژ به‌ یه‌ک به‌ڵام ته‌واوکه‌ریی یه‌ک رای ده‌کێشن ، یه‌کیان هێزێکی عیبرییه‌ ( ئه‌و هێزه‌ی خاوه‌ن بڕوایان ده‌خاته‌ ژێر رکێفی خۆیه‌وه‌ و وایان لێ ده‌کا له‌ خزمه‌ت بیر و بڕاوای وه‌ک " ئه‌رکی خۆناسین " و  " خۆ زه‌وت کردن "  و  " کار کردن " دا بن )  و  ئه‌وی دی هێزێکی هێلێنی یان یۆنانییه‌  ( که‌ بریتییه‌ له‌ ویستێکی کۆڵ نه‌ده‌ر بۆ ناسین و دیتنی شته‌کانی ئه‌م جیهانه‌ ئه‌و جۆره‌ی که‌ له‌ راستیدا  هه‌ن و ... دیتنی سروشت و جوانی ئه‌وان ) . له‌ ئاخری سه‌ده‌ی نۆزده‌ دا  " هێلێنی کردن " ببووه‌ هاوتای  " فه‌رگه‌نگ هێنان "  و " جوانیی یا ئیستاتیک ئاوێته‌ کردن "  _ ده‌قی ئینگلیسی                
4 _ Cranly   دۆستی ستێفێن بوو له‌ رۆمانی  " وێنه‌ی هونه‌رمه‌ند له‌ تافی لاوییدا " ( نووسراوی جێیمز جۆیس ) که‌ ئێستا ئه‌م ئیدی به‌ ته‌واوی لێی بێگانه‌ بووه‌ و ئیتر دۆستی نییه‌ ( به‌شی 5 لاپه‌ڕه‌ی 226 )  _ ده‌قی ئینگلیسی
 
11
 

   
                                  _ جا وه‌ره‌ ئینسان داوای پوڵ له‌ سه‌گی ئاوا بکا . هه‌ر من قه‌دری تۆده‌زانم . بۆچیم پتر متمانه‌ پێ ناکه‌ی ؟ ئاخر بۆچم لێ لالووتی ؟  له‌ به‌ر هاینزه‌ ؟ بێتوو قیژه‌ و هه‌را بکا ، سێیمۆری1 بۆ بانگ ده‌که‌مه‌ خوارێ ، ده‌ردێکی ده‌ده‌ینێ زۆر له‌ کلایڤ کێمپ سۆرپ2 خراپتر .
                             قیژه‌ و هه‌رای تێر و دلێر له‌ دیوه‌کانی کلایڤ کێمپ سۆرپ . ره‌نگیان هه‌ڵبرووسکاوه3 : له‌ به‌ر پێکه‌نین ده‌ستیان به‌ که‌له‌که‌یانه‌وه‌ گرتووه‌ ، پڕ به‌ یه‌کتریدا ده‌که‌ن ، ئای ، ئای ، مردم ! ئۆبێری4 بچۆ سه‌برێکی به‌ خانم بڵێ ، ئای مردم ! که‌ به‌ ده‌وری مێزه‌که‌دا هه‌ڵده‌به‌زێ و داده‌به‌زێ ، شیتاڵی داتڵیشاوی کراسه‌که‌ی وه‌ک شێلاق دادێنه‌وه‌ . شارواڵی که‌وتۆته‌ سه‌ر قولاپه‌ی . ئه‌دزی مه‌گدالێن5 به‌ مقه‌ستی به‌رگ دوورانه‌وه‌ که‌وتۆته ‌سه‌ری . ده‌م و چاوی بۆته‌ ده‌م و چاوی ترساوی گوێلکێک مره‌بای زه‌ردیان تێ هه‌ڵسوو بێ . من نامه‌وێ لیباسم له‌به‌ر داکه‌نن ! من کایه‌ی گای گێژ ناکه‌م !
                             قیژه‌ و هه‌راکه‌ ئێوارێ تاریکانێ مه‌یدانه‌که‌ داده‌چڵه‌کێنێ . باخه‌وانێکی که‌ڕ ، پێش به‌ندی له‌ خۆ داوه‌ ، ده‌م و چاوی وه‌ک هی مه‌تیوو ئارنۆڵد6 ده‌چێ ، ماشێنی چه‌مه‌ن بڕینه‌وه‌که‌ راده‌دا به‌ سه‌ر چه‌مه‌نی تاریکی به‌ سه‌رکشاودا و خورد و ورد تماشای ورده‌ چه‌مه‌ن و پووش و پڵاشی ده‌کا که‌ له‌ هه‌وادا که‌وتوونه‌ سه‌ما .
 
 
 
1 – Seymour
2 – Clive Kempthrpe
  3 - ستێفێن سه‌حنه‌یه‌کی وه‌بیر هاتۆته‌وه‌ ئه‌وکاتی وا له‌ ئاکسفۆرد بوو ، ئالیڤر سێنت جان گۆکارتی oliver st john gogarty    له‌ ساڵی 1904 ، تێرمێک له‌وێ ده‌رسی خوێندووه‌ و جۆیس که‌سایه‌تی باک مۆلیگنی له‌ رووی ئه‌وه‌وه‌ هه‌ڵگرتۆته‌وه‌ . _ ده‌قی ئینگلیسی
4 – Aubery
5– Adez of Magdalen  
6 – جێیمز جۆیس له‌ مقاله‌یه‌ک به‌ ناوی " لێکۆڵینه‌وه‌ی زمانان " به‌ مه‌تیوو ئارنۆڵد ده‌ڵێ ئینسانێکه‌ به‌ شێوه‌یه‌کی مایه‌ی بێزاری شته‌کان رێک و پێک ده‌کا و "بۆ خۆی روانگه‌یه‌کی ئه‌وتۆی نییه‌ ." _ ده‌قی ئینگلیسی
 
 
12

 
                 بۆخۆمان1 ... کافریه‌تی تازه‌ ... 2omphalus 
                             ستێفێن گوتی :
                 _ لێی گه‌ڕێ با بمێنێته‌وه‌ . مانه‌وه‌که‌ی قه‌یدێ ناکا به‌ڵام شه‌وانه‌ی ده‌ردی سه‌ره‌ .
                 باک مۆلیگن به‌ ته‌نگه‌ تاوییه‌وه‌ :
                 _ ده‌ ئه‌ی چ بووه . ده‌ مه‌یگنخێنه‌ ، بیڵێ . خۆ من له‌ گه‌ڵ تۆ بێ پێچ و په‌نام .  ده‌ بۆچیم ئاوا لێ لالووتی ؟
              ‌               هه‌ردووکیان وچانێکیان گرت ، روانییانه‌ وشکانییه‌ باریکه‌که‌ی برێی هێد3ی ناو بوو و وای خۆ کردبوو به‌ ناو ئاوه‌که‌دا وه‌ک ده‌م و قه‌پۆزی نه‌هه‌نگ هاتبۆوه‌ . ستێفێن بێده‌نگ قۆڵی له‌ قۆڵی وی ده‌رهێنا .
                 ستێفێن پرسی :
                 _ ده‌ته‌وێ پێت بڵێم ؟
                 باک مۆلیگن وڵامی داوه‌ :
                 _ ئا ، با بزانم چ بووه‌ ؟ من بۆ خۆم هیچم له‌ بیر نه‌ماوه .
                             به‌ ده‌م ئه‌م قسانه‌وه‌ چاوی له‌ ستێفێن بڕی . شنه‌ بایه‌ک به‌ برۆیدا هات ، نه‌رمه‌ باوه‌شێنێکی قژی کاڵی شانه‌ نه‌کراوی کرد و گه‌ردی زێوینی په‌ژاره‌ی تێکه‌ڵ به‌ چاوه‌کانی کرد و شێواندی .
 
 
 
1 – که‌  وشه‌ ئیرله‌ندییه‌که‌ی " شین فێین " Sinn Fein یانی " بۆخۆمان " و ئه‌مه‌ دروشمێکه‌ زۆربه‌ی گرووپه‌ خه‌باتکاره‌کانی بۆ ژیانه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگی ئیرله‌ندیی و گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ زمانی گێیلیک Gaelic وه‌ک زمانی سه‌ره‌کی ئیرله‌ند هه‌ڵیانگرتووه‌ . ئارتوور گریفیس Arthur Griffith ( 1922 – 1871 ) ناوی شین فێینی بۆ ئه‌و رێکخراوه‌ سیاسییه‌ هه‌ڵبژارد که‌ ئێستاش رێبازیی ناسیۆنالیزمی ئیرله‌ندیی هه‌یه‌ . _ ده‌قی ئینگلسی
2- وشه‌یه‌کی یۆنانییه‌ یانی  " نێوک" و ئه‌م سفه‌ته‌ ( ئاوه‌ڵناوه‌ ) ، ئۆدیسه‌ بۆ جزیره‌ی کالیپسۆ Calupso   ی هه‌ڵبژارد ؛ ناوی به‌ردێکیش بوو له‌ مه‌راسمه‌  ئاییننییه‌کانی یۆنانی کۆن که‌ڵکیان لێ وه‌رده‌گرت و له‌ په‌رستنگای دێلفی به‌ ناوه‌ڕاستی عه‌رزیان ده‌زانی و شوێنی سه‌ره‌کیی بوو بۆ غه‌یب گۆیی له‌ یۆنانی کۆندا . _ ده‌قی ئینگلیسی
3- Bary Head  
 
13

 
             ‌    ستێفێن که‌ هه‌ر به‌ ده‌نگی خۆی په‌ژاره‌ دایگرت ، گوتی :
                 _ ئه‌و رۆژه‌ت له‌ بیره‌ که‌ دایکم مرد بۆ سبه‌ینێکه‌یدا هاتمه‌ ماڵی ئێوه‌ ؟
                 باک مۆلیگن خێرا نێوچاوانی تێکنا و گوتی :
                             که‌ی ؟ له‌ کوێ ؟ من قه‌ت هیچم له‌بیر نامێنێ . من ته‌نیا بیر بڕوا و هه‌ستم له‌ بیر ده‌مێنن . باشه‌ بۆ چ بووه‌ بۆخاتری خودا ؟
                 ستێفێن گوتی :
                             _ تۆ خه‌ریک بووی چاییت لێ ده‌نا . منیش له‌م سه‌ر بۆ ئه‌و سه‌ری پاگه‌ردی پلیکانه‌کان چووم بڕێکی دی ئاوی کوڵاتوو بێنم . دایکت و میوانه‌کانتان له‌ دیوی جل گۆڕین هاتنه‌ ده‌رێ . دایکت پرسی رۆڵه‌ ئه‌وه‌ کێیه‌ له‌ دیوه‌که‌ی تۆ ؟
                 باک مۆلیگن گوتی :
                 _ ده‌یجا ؟ من چم گوت ؟ من له‌ بیرم نایه‌ .
                 ستێفێن گوتی : 
                 _ تۆش واده‌که‌ی " ها ، هیچ کوڕه‌ ، دۆدالۆسه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ی دایکی مندار بۆوه‌"
                 باک مۆلیگن  سوور بۆوه‌ و به‌مه‌ لاوتر و گوێ قوڵاغتر هاته‌ به‌ر چاو . پرسی :
            ‌     یانی من ئه‌و قسه‌یه‌م کرد ؟ ده‌یجا ؟ خراپیی ئه‌و قسه‌یه‌ له‌ کوێدایه‌ ؟
                 به‌ قه‌ڵسییه‌وه‌ خۆی له‌ چنگ ئه‌و گوشاره‌ی که‌وتبووه‌ سه‌ر شانی راپسکاند . پرسی :
                 پێت وایه‌ مه‌رگ چییه‌ ، جا چ هی دایکی تۆ بێ یا هی تۆ بێ یان هی خۆم ؟ تۆ هه‌ر مردنی دایکتت دیتووه . من هه‌موو رۆژێ له‌ نه‌خۆشخانه‌ی مه‌یترو ریچمۆند1  ده‌بینم ئه‌ها کوت و پڕ نه‌خۆشه‌ سارد بۆوه‌ و هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ده‌زانی ده‌یبه‌نه‌ وه‌تاغی ته‌شریح1 و ورگ و ریخۆڵه‌ی ده‌ردێنن . ده‌ هه‌ر منداربوونه‌وه‌یه‌ و ئا ئیدی . کوتم داخوا ده‌ڵێ چی . تۆ دایکت له‌ سه‌ره‌ مه‌رگدا لێت
 
 
 
 ‌
1– Mater and Richmond
2 – وه‌تاغی ته‌شریح : dissecting room  هۆده‌یه‌کی له‌وێنده‌رێ ئه‌ندامی مردووان هه‌ڵده‌دڕن و له‌ت و په‌تی ده‌که‌ن تا ئه‌و خوێندکارانه‌ی وانه‌ی پزیشکیی وه‌رده‌گرن سه‌ر له‌ ئه‌ندامی له‌ش و هۆکاره‌کانی نه‌خۆشییان ده‌ربێنن . _ وه‌رگێڕ
 
14

                    
 
  پاڕاوه‌ چۆک داده‌ی بۆی بپاڕێیه‌وه‌ و  به‌ گوێت نه‌کرد ، بۆ ؟ چونکه‌ ئه‌و کرمه‌ یه‌سووعییه‌ به‌ زیادنه‌بووه‌ت تێکه‌وتووه‌ و قوڵفاوقوونیش لێی حاڵیت . مه‌رگ لای من شتێکی قۆڕه‌ و هه‌ر مندار بوونه‌وه‌یه‌ . دایکت هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یه‌ پارچه‌کانی مێشکی له‌ کار که‌وتوون . هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یه‌ که‌ دوکتور سێر تیزل1 بانگ ده‌کا و فنجانی رۆنه‌ که‌ره‌که‌ له‌ سه‌ر لێفه‌که‌ هه‌ڵده‌گرێ . هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ، جا بزانه‌ چ قۆڕه‌ ، ئیدی ته‌واو ده‌بێ . ئه‌و له‌و سه‌ره‌مه‌رگه‌دا رووی لێنای به‌ڵام رووت له‌ عه‌رز دا که‌چی لوتت له‌ من هه‌ڵمساندووه‌ که‌ وه‌ک فڵان شینگێڕی به‌کرێ گیراوی رێکخراوه‌ی لالووئێت2 بۆی نه‌لۆراومه‌ته‌وه‌ . قسه‌ی هیچ ! باشه‌ ره‌نگه‌ وام گوتبێ . به‌ڵام خۆ مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ نه‌بووه‌ بێ حورمه‌تیم به‌ یادی دایکت کردبێ .
                 به‌م قسانه‌ غیره‌تی وه‌به‌ر خۆ نابوو .
ستێفێن په‌رده‌یه‌کی گرت به‌ رووی ئه‌و برینانه‌دا وا جێ تیخی ئه‌و قسانه‌ بوون و له‌ په‌ستا ده‌میان ده‌کرده‌وه‌ و هه‌ر یه‌کجار به‌ سارد و سڕییه‌وه‌ گوتی :
                 _ خۆ ده‌ربه‌ستی ئه‌وه‌ نیم بێ حورمه‌تیت به‌ دایکم کردووه‌ .
                 باک مۆلیگن پرسی :
                 _ ئه‌دی ؟
                 ستێفێن وڵامی داوه‌ :
                 _ تۆ بێ حورمه‌تیت به‌ خۆم کردووه‌ .
                 باک مۆلیگن له‌ سه‌ر پاشنه‌ خولێکی به‌ خۆی دا . وا ده‌کا :
                 _ ماڵته‌ ، به‌ خوا سه‌یری تۆ !
                             به‌ پڕتاو خولیکی به‌ به‌ر نه‌رده‌ی باڵکۆنه‌که‌دا  لێدا . ستێفێن له‌ جێی خۆی وێستابوو ، چاوی بڕیبووه‌ ده‌ریای ئه‌هوه‌ندیی به‌ره‌و وشکاییه‌که‌ . ده‌ریا و وشکایی ورده‌ ورده‌ تارماییان به‌سه‌ر کشا . نه‌بزی دڵی له‌ چاویشیدا هه‌ر لێی ده‌‌دا و تۆڕێکی به‌سه‌ر ئه‌و دیمه‌نه‌دا دێنا ، و روومه‌ته‌کانی چه‌قووچۆیان چوویه‌ .
 
 
 
 
1 – Sir Peter Teazle
2 – lalouette   ئه‌مه‌ رێکخراوه‌یه‌کی شاری دووبلیین بوو بۆ به‌ڕێوه‌بردنی مه‌راسمی سه‌ره‌خۆشی .  – ده‌قی ئینگلیسی 
له‌ کوردستانی خۆسمان هێشتا هه‌ن ئه‌و ژنانه‌ی له‌ سه‌ره‌خۆشییان به‌ پووڵ ده‌گرین بۆ مردووی خه‌ڵک . _ وه‌رگێڕ
 
15

               
                 ده‌نگێک له‌ ناو بورجه‌که‌وه‌ یه‌ک به‌ خۆی بانگی کرد :
                 _ مۆلیگن ، له‌ سه‌ر رێی ؟
                 باک مۆلیگن وڵامی داوه‌ : " ئه‌وه‌ هاتم ."
                 رووی کرده‌ ستێفێن و گوتی :
                             _ چاو له‌ ده‌ریا که‌ . بزانه‌ ده‌نکێ ده‌ربه‌ستی بێ حورمه‌تی هه‌یه‌ ؟ چاک لۆیۆلا1 ، کینچ ، وه‌ره‌ خوارێ . ئه‌م ساسێناچه‌2 داوای په‌له‌ گۆشت به‌رازه‌کانی قاوه‌ڵتی ده‌کا .
                 سه‌ری وچانێک لای سه‌رووی پلیکانه‌کان و هاوته‌رازی میچه‌که‌ وێستا . گوتی :
                             _ ده‌ ئیدی رۆژ تا ئێوارێ ماته‌ هه‌ڵمه‌گره‌ . من ئه‌وه‌نده‌ تڕ و تیتۆڵم له‌ سه‌ره‌خۆ نییه‌ . ئیتر مه‌یکه‌ فکر بۆخۆت .
                 سه‌ری له‌ به‌ر چاو لاچوو ، به‌ڵام ویره‌ ویری به‌ره‌وخوارێ له‌ سه‌ر پلیکانه‌کان هه‌ر ده‌هات .
                  به‌س لاکه‌وه‌ و بیر مه‌که‌وه‌
                  له‌ نهێنی تاڵی ئه‌وین
                 چونکه‌ فێرگوس3  فه‌رمانڕه‌وایه‌ به‌ سه‌ر درۆشکه‌ برینجییه‌کا‌نا .
 
 
 
 
1 – Chuck  Loyola  حه‌زره‌تی ئیگناتووس خه‌ڵکی لۆیۆلا ( 1556 – 1491 ) بناغه‌دانه‌ری " ئه‌نجومه‌نی عیسا "  ( یه‌سووعییه‌کان)ه . _ ده‌قی ئینگلیسی
2 – Sassenach   وشه‌یه‌کی زمانی گێیلیک ( زمانی قه‌دیمی ئیرله‌ندییه‌کان)ه ، به‌ مانای " ساکسۆن " یان " ئینگلیسی" یه‌ . _ ده‌قی ئینگلیسی ‌‌
3 – Fergus  ئه‌مه‌ شێعری یه‌تسی شاعیره‌ W. B  Yeats   ( 1939 – 1865 ) به‌ ناوی " کێ ده‌چێ له‌ گه‌ڵ فێرگوس " ئه‌مه‌ شێعرێکه‌ له‌ شانۆی " کۆنتێس که‌سلیین" The countes Cathleen دا هاتووه‌ که‌ به‌ که‌سلییندا هه‌ڵده‌ڵێ و ده‌یلاوێنێته‌وه‌ چونکه‌ ئه‌و خاتوونه‌ رۆحی خۆی فرۆشت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خۆراک بۆ خه‌ڵکه‌که‌ی بکڕێ . پاشگری ئه‌م شێعره‌ ئاوایه‌ :
" و فه‌رمانڕه‌وایه‌ به‌سه‌ر سێبه‌ری جه‌نگه‌ڵاندا
و به‌سه‌ر سینگ و مه‌مکی سپی ده‌ریای تاردا
و به‌سه‌رهه‌موو ئه‌ستێره‌ ئاواره‌ قژ ئاڵۆزه‌کاندا " _ ده‌قی ئینگلیسی
باک مۆلیگن به‌ شێوه‌یه‌کی مانادار ئه‌م گۆرانییه‌ ده‌ڵێته‌وه‌ ، چونکه‌ ئه‌مه‌ هه‌مان گۆرانییه‌ که‌ ستێفێن بۆ دایکی ده‌گوت له‌ کاتی سه‌ره‌مه‌رگدا ، چونکه‌ دایکی بۆخۆی داوای لێکردبوو که‌ بیڵێ . _ کتێبی رۆژی بلووم .
 
16

                         
 
                           له‌و شوێنه‌ له‌ ده‌ریاوه‌ که‌ له‌ سه‌ری پلیکانه‌کانه‌وه‌ دیار بوو و ستێفێن چاوی تێ بڕیبوو ، سێبه‌ری ده‌ریای داران بێده‌نگ به‌ ده‌ریای هێوری به‌یاندا ده‌هاتن و راده‌بووران . له‌ لێواری ده‌ریا و ئه‌و لاوه‌تر ئاوێنه‌ی ئاو سپی بۆوه‌ و بوو به‌ هاواڵی دوو پای به‌ په‌له‌ی که‌وشی نوور . مه‌مکی سپی ده‌ریای به‌ ته‌م . دوو هێزی ئاواڵ دووانه‌ ، دوو به‌ دوو . ده‌ستێ هات ته‌له‌کانی چه‌نگه‌که‌ی  لێ کردنه‌وه و ئه‌و ته‌له‌ ئاوه‌ڵ دووانه‌ی ئاوێته‌ی یه‌کدی کرد . سپیایی شه‌پۆلان وشه‌کانی تریفه‌ تریف  به‌ سه‌ر شه‌پۆلی ته‌م گرتوودا تێده‌په‌ڕاندن .
                             هه‌ورێک هێور هێور ده‌ستی کرد به‌ ده‌ست گرتن به‌ رووی رۆژا ، سێبه‌ری هه‌ور که‌نداوی ئه‌وه‌نده‌ی دی تاریک هه‌ڵگێڕا . له‌ پشت ئه‌مه‌وه1 کاسه‌یه‌ک زه‌رداوی تاڵ دانرابوو . گۆرانیی فێرگوس : من ئه‌م گۆرانییه‌م له‌ بان سه‌ری ماڵێ گوت ، ته‌لی تاریک و درێژی سازم به‌ره‌و خوار گرتبوون . ده‌رکه‌ی دیوه‌که‌ی2  ئاواڵه‌ بوو : ده‌یویست ده‌نگی مووسیقای گوێ لێ بێ . به‌ بێ ده‌نگیی ، به‌ سامه‌وه‌ و به‌ ئیحترامه‌وه‌ ، به‌ دڵی پر له‌ به‌زه‌ییه‌وه‌ به‌ره‌و ته‌خته‌که‌ی چووم . ده‌گریا له‌ ناو جێ وبانی خه‌فه‌تاوییا . بۆ ئه‌و وشانه‌ی ده‌گریم ، ستێفێن : نهێنی تاڵی ئه‌وین .
                 ئه‌دی وان له‌ کوێ ؟
                             نهێنییه‌کانی وی3 : باوه‌شێنی کۆنی په‌ڕ ، جه‌لله‌یه‌ک کارتی سه‌مایه‌ ، موشکی پێداکراو ، خشڵی له‌ موورووی کاره‌با له‌ ناو کۆمۆدی قفڵ دراو . به‌ زه‌مانی کچێنیی قه‌فه‌زێکی باڵنده‌ له‌ به‌ر په‌نجه‌ره‌ی روو له‌ تاوی ماڵی هه‌ڵواسرابوو . گۆرانیی رۆسی4 پیری بیستبوو له‌ پانتۆمیمی تورکۆی خۆفناکدا5  و وێڕای خه‌ڵکی پێکه‌نیبوو  که‌ ئه‌و تێی هه‌ڵکردبووه‌ ئه‌م گۆرانییه‌ :
 
 
 
1 – یانی له‌ پشت دۆدالۆسه‌وه‌ . هێمایه‌ بۆ کاسه‌ زه‌رداوه‌که‌‌ی دایکی کاتی سه‌ره‌مه‌رگ هێڵنجی تێدا ده‌دا . _ وه‌رگێڕ
2 – دیوی دایکی ستێفێن . _ وه‌رگێڕ
 3 – دایکی دۆدالۆس
4 – Royce
5 – Turko the terrible   ئه‌مه‌ پانتۆمیمێک بوو که‌ ئێدوین هه‌میلتۆن Edwin Hamilton ( 1919 _ 1849 ) ساڵی 1873 له‌ ئیرله‌ند ئافراندی و به‌ پێداچوونه‌وه‌ی جۆراوجۆر له‌ ساڵه‌کانی 1880 1890 له‌ سه‌رانسه‌ری ئیرله‌ند بره‌وی بوو . له‌م پانتۆمیمه‌دا په‌رییه‌کی جادووگه‌ر به‌ ناوی رۆز Roze ئه‌و هێزه‌ به‌ بنیاده‌مان ده‌به‌خشێ که‌ بتوانێ خۆ غه‌یب که‌ن . _ ده‌قی ئینگلیسی   
 
17

 
                 من ئه‌و کوڕه‌م
                 که‌ ده‌توانم
                 غه‌یب بم .
                 دیمه‌نی ئه‌و خۆشییه‌ خه‌یاڵییه‌ لاچوو : عه‌تری موشکی پێداکرا .
                 به‌س لاکه‌وه‌ و بیر مه‌که‌وه‌
                             لاچوو ئه‌و دیمه‌نه‌ به‌ده‌م یادی سروشته‌وه‌ و که‌ره‌سته‌ یارییه‌کانی منداڵی ئه‌و1 . پۆلی بیره‌وه‌ریان هرووژمیان کرده‌ سه‌ر مێشکی ئه‌م2 . لێوانه‌ ئاوه‌که‌ی که‌ ئه‌و له‌ شێره‌ ئاوه‌که‌ی ئاشپه‌زخانه‌ی هێنابوو ئه‌و کاته‌ وا ئه‌م له‌ مه‌راسیمه‌ ئایینییه‌که‌وه‌ نزیک ببۆوه‌ . سێوێکی وا نێویان کۆڵی بوو ، پڕیان کردبوو له‌ شه‌کری قاوه‌یی و بۆیان له‌ سه‌ر سێڵه‌که‌ پیشاند له‌و ئیواره‌ تاریکه‌ی پاییزا . نینۆکه‌ جوانه‌کانی ئه‌و سوور هه‌ڵگه‌ڕابوون به‌ خوێنی ئه‌سپێکانی کراسه‌کانی مناڵه‌کانی .
                 شه‌وێکیان ئه‌و هاته‌ خه‌وی ئه‌م3  ، کڕ بوو ، له‌شی داوه‌شاوی ناو کفنی هه‌راوی بۆنی مۆمی هه‌نگوین و داری به‌لسانی ده‌دا ، هه‌ناسه‌ی ئه‌وی چه‌ماوه‌ به‌ سه‌ر ئه‌مدا تێکه‌ڵ بوو به‌ دنیایه‌ک وشه‌ی نهێنیی کپ و کڕ ، هه‌وایه‌ک بۆنی خۆڵه‌مێشی ته‌ڕی ده‌دا .
                 دوو چاوی تۆڕ به‌سه‌رکشاوی له‌ ناو مه‌رگه‌وه‌ لێم ده‌ڕوانن ، بۆوه‌ی رۆحم راتڵه‌کێنن و دای بێنن . ته‌نیا و ته‌نیا له‌ من ده‌ڕوانن . بوونه‌ته‌ دوو مۆم بۆ داگرسانی ژانی دڵ و گیانی . رووناکیی رۆحیانه‌تانه‌  له‌سه‌ر ده‌م و چاوی ئازار دراوی . له‌و ده‌مه‌یدا هه‌موان له‌سه‌ر چۆکان دانیشتبوون دۆعایان ده‌کرد  ، هه‌ناسه‌ی زبری له‌ ترسان یه‌ک به‌ خۆی سیخه‌ سیخی بوو . دوو چاوی له‌ من گیراوی بۆ وه‌ی  تێکم شکێنێ .
 
 
 
1 – له‌م پاراگرافه‌ و دوو پاراگرافی پاش ویدا وشه‌ی " ئه‌و " مه‌به‌ست دایکی ستێفێنه‌ . _ وه‌رگێڕ
2 – له‌م پاراگرافه ‌و پاراگرافی دواییدا وشه‌ی '''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''' ئه‌م " مه‌به‌ست ستێفێن بۆ خۆیه‌تی . _ وه‌رگێڕ
3 – دایکی ستێفێن پاش مردن زۆر شه‌وان هه‌ر به‌ یه‌ک هه‌یئه‌ت و به‌ یه‌ک داب و ده‌ستووره‌وه‌ ده‌هاته‌ خه‌وی . ئه‌م وێنه‌یه‌ له‌ چه‌ند شوێنی رۆمانه‌که‌دا دووپات ده‌بێته‌وه‌ . _ وه‌رگێڕ
 
 
18

 
 
Liliata rutilantium te confessorum turma                  
 circumdel  : iubilantium te virginum                  
Chorus excipiat1                             
                 هه‌ی غوول ! هه‌ی داکرمێنه‌ری له‌شی مردووان !
                 نا ، دایه‌ . بێڵه‌ با  ببم  و با بمێنم .
                 _ هۆی کینچ !
                             ده‌نگی گۆرانیی باک مۆلیگن له‌ ناو بورجه‌که‌وه‌ ده‌هات . له‌ پلیکانان وه‌سه‌ر ده‌که‌وت و  هه‌رای لێ ده‌کرده‌وه . ستێفێن ، هێشتا له‌به‌ر گریانی رۆحی خۆی ده‌له‌رزی ، ده‌نگی گه‌رمی هه‌تاوی ته‌نگه‌تاوی‌ ژنه‌فت و له‌ پشته‌وه‌ وشه‌ی دۆستانه‌ به‌ هه‌وادا به‌ره‌و گوێی هاتن .
                             _ دۆدالۆس ، وه‌ره‌ خوارێ ، هه‌روه‌ک  مشکی چاک . قاوه‌ڵتی سازه‌ . هاینز عوزرمایی هه‌یه‌ بۆ وه‌ی دوێ شه‌و له‌ خه‌وی کردووین . هه‌رچی بوو ته‌واو بوو .
                 ستێفین وه‌رسووڕا و گوتی :
                 _ ئه‌وه‌ هاتم .
                 باک مۆلیگن گوتی :
                 _ ده‌وه‌ره‌ بۆ خاتری عیسا  ، له‌به‌ر خاتری من و له‌به‌ر خاتری هه‌موومان .
 
                 سه‌ری نه‌دیو بوو و دیار که‌وته‌وه‌ .
                 _ باسی ئه‌و هێمایه‌م بۆ کرد بۆ هونه‌ری ئیرله‌ندت داناوه‌ . زۆر ئافه‌ریمی لێ ده‌کا . داوای پاوندێکی لێ بکه‌ ، باشه‌ ؟ مه‌به‌ستم گینییه‌که‌ ، ها .
                 ستێفێن گوتی :
                               _ ئه‌م به‌یانییه‌ مووچه‌م ده‌ده‌نێ .
1 – ئه‌مه‌ زمانی لاتینه‌ ، یانی : خوا یار بێ کۆمه‌ڵی ناوچاو نوورانی تۆبه‌کاران ده‌ورت ده‌ده‌ن      خوا یار بێ کۆڕی دڵشادی کچانی باکره‌ به‌خێراتنت ده‌که‌ن .
ئه‌م دۆعایه‌ بۆ ئه‌و که‌سه‌ی ده‌که‌ن که وا ‌ له‌ حاڵی گیان دانا . _ ده‌قی ئینگلیسی
                 باک مۆلیگن گوتی :
                 _ هه‌قی ئه‌وه‌ی له‌ فێرگه‌ نووستووی ؟ چه‌ندت ده‌ده‌نێ ؟ چوار پاوند ؟ دا پاوندێکم به‌ قه‌رز بده‌یه‌ .
                 ستێفێن گوتی :
                 _ باشه‌ بته‌وێ ده‌تده‌مێ .
                 باک مۆلیگن له‌ خۆشیا به‌ پله‌زیقانه‌وه‌ :
                 _ له‌ به‌رت مرم چوار سکه‌ی به‌ گرشه‌ و و‌رشه‌ی لیره‌ی  ئینگلیس . جا خواردنه‌وه‌یه‌کی هێند به‌ شان و شکۆمان ده‌بێ که‌ جه‌نابی درویی دروید1 سه‌ری سووڕ بمێنێ . ماڵته‌ چوار لیره‌ی به‌ ده‌سه‌ڵات له‌ هه‌موو شوێنێ .
                             هه‌ر دووک ده‌ستی هه‌ڵاویشت و زرم زرم لاقی کوتا به‌ پلیکانه‌کانا و به‌ زاراوه‌ی خۆرهه‌ڵاتی له‌نده‌ن و به‌ هه‌وایه‌کی هه‌وای خۆی نه‌بوو ملی له‌ گۆرانیی نا :
                 بۆ ، چما نابین سه‌رخۆش و خه‌راب2،
                 ناخۆینه‌وه‌ ویسکی و ئابجۆ و شه‌راب ؟
                 کاتی تاجگوزاریی شا     
                 رۆژی تاجگوزاریی شا ؟
                 بۆ ، چما نابین سه‌رخۆش و خه‌راب
                 رۆژی تاجگوزاریی شا ؟
 
 
 
1 – druidy druid  ئه‌و قه‌شانه‌ بوون له‌ ئیرله‌ندی قه‌دیمدا ئه‌و زه‌مانی که‌ ئه‌و وڵاته‌ ئایینی عیسای نه‌بوو و به‌ڵکوو بڕوای ئایینی سێلتی Celtic  هه‌بوو . _ ده‌قی ئینگلیسی
2- ئه‌مه‌ جۆرێکی دیکه‌یه‌ له‌ گۆرانییه‌که‌ی جێیمز ئیی بڵه‌ند James A. Bland (1911 _ 1845 ) ، گۆرانیی نووسی ئه‌فریقایی – ئه‌مریکاییه‌ که‌ به‌ ناوی " شاییه‌ زێڕینه‌ " De Golden Wedding( له‌ ساڵی 1880 ) نووسیبووی .
 
 
 
19
 

 
                 هه‌تاوی گه‌رم سه‌رخۆش بوو به‌ سه‌ر ده‌ریاوه‌ . پیاڵه‌ نیکلییه‌ی ریش راشینه‌که‌ ده‌بریسکاوه‌  و له‌ سه‌ر نه‌رده‌کان به‌ جێ مابوو . ئه‌رێ بیبه‌مه‌ خوارێ ؟ یان لێی گه‌ڕێم تا ئێوارێ له‌وێ بمێنێ ، قاپێکی دانراو ، چه‌شنی دۆستایه‌تییه‌کی له‌ بیر نه‌ماو .
                             چوو به‌ره‌و لای ، هه‌ڵیگرت تاوێ  ، فێنکایی دایه‌ ده‌ستی ، بۆنی که‌فاوی لیچقی وا فڵچه‌ ریشه‌که‌ی تێ ڕۆکرابوو هاته‌ که‌پۆی . ئه‌و ده‌میش که‌ له‌ کلیسای کڵان گۆوز1 بووم هه‌ر ئاوا پیاڵه‌ی بخووره‌که‌م هه‌ڵده‌گرت . من ئێسته‌ ئینسانێکی دیم و به‌ڵام هه‌ر ئه‌و ئینسانه‌ی جارانیشم . من خزمه‌تکارم . خزمه‌تکاری خزمه‌تکارێ2 .
                 ئه‌ندامی به‌ به‌رگی هاودامان داپۆشراوی باک مۆلیگن له‌ هاڵی به‌ تاقی گومبه‌زیی سازکراوی نیوه‌تاریکدا به‌ به‌ر ئاگردانه‌که‌دا کرژ ده‌هات و ده‌چوو  و رووناکی ئاگره‌ زه‌رده‌که‌ی داده‌پۆشی و ده‌ری ده‌خسته‌وه‌ . له‌ کڵاورۆژنه‌ به‌رزه‌کانه‌وه‌ دوو کاریته‌ی خۆریی له‌ سه‌رخۆ به‌ سه‌ر ته‌رکی سه‌نگفه‌ڕشی دیوه‌که‌دا له‌م سه‌ر بۆ ئه‌و سه‌ر کشابوو : و له‌ شوێنی لێکدانی ئه‌و دوو تیشکه‌ ، ته‌پ و مژی دووکه‌ڵی رێژیی و رۆنی هه‌ڵقرچاو به‌ حه‌وادا ده‌هات و ده‌چوو .
                 باک مۆلیگن گوتی :
                 _ بابه‌ خنکاین . داده‌ی هاینز ئه‌و ده‌رکه‌یه‌ بکه‌وه‌ .
                 ستێفێن پیاڵه‌ی ریش تاشینه‌که‌ی له‌ سه‌ر کۆمۆده‌که‌ دانا . یه‌کی درێژ له‌ سه‌ر جۆلانێکه‌ دانیشتبوو هه‌ستا به‌ره‌و نێودرگاکه‌  چوو و ده‌ربیجه‌کانی ناوه‌وه‌ی راکێشا و کردنییه‌وه‌ .
                  ده‌نگێک پرسی :
                  _ کلیله‌که‌ت پێیه‌ ؟
 
 
 
 
1- Clongowesمه‌به‌ست مه‌دره‌سه‌ی کڵان گۆوز ووده‌ Clongowes Wood College . ئه‌م مه‌دره‌سه‌یه‌ هه‌م ستێفێن وه‌کی له‌ رۆمانی " هونه‌رمه‌ند له‌ تافی لاوییدا " هاتووه‌ ده‌رسی لێ خوێندووه‌ و هه‌م خودی جێیمز جۆیس . ئه‌مه‌ مه‌دره‌سه‌یه‌کی کوڕانه‌ بوو بۆیه‌سووعییه‌کان دانرابوو . _ دقی ئینگلیسی
2- له‌ لایه‌ک به‌و مانایه‌یه‌ که‌ ستێفێن له‌ مێحرابی کلیساکه‌دا خزمه‌تی ده‌کرد ( په‌س خزمه‌تکار بوو) و یارمه‌تی قه‌شه‌ی ده‌دا ( که‌ خزمه‌تکاری خوا بوو ) ؛ به‌ڵام له‌لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌ به‌ مانایه‌کی ره‌مزیی ئه‌م وه‌ک ئیرله‌ندییه‌ک خزمه‌ت به‌ ئینگلیسییه‌ک ده‌کا ( په‌س خزمه‌تکاری ئیسیعماری ئینگلیسه‌ ) . ده‌قی ئینگلیسی
 
20

               
                 باک مۆ